Dalton Hwy I

Powrót na południe wzdłuż Dalton Highway

Dotarłszy już do punktu, za którym dalej można ruszyć tylko wodą, rozpoczynamy zjazd na południe, który zajmie dwa dni, aby dotrzeć do Fairbanks wzdłuż 666 km Dalton Hwy przez opuszczone przestrzenie.

Sag River Overlook i arktyczne mokradła

O 8 jesteśmy gotowi ruszyć na południe, a dzień wygląda tak, jak zostawiliśmy go wczoraj wieczorem. Wszystko pozwala mieć nadzieję, tym bardziej że po kilku kilometrach opuszczamy meteorologiczną strefę graniczną między lądem a morzem i w głębi lądu spotykamy zimne słońce, które będzie nam towarzyszyć przez cały dzień. Zatrzymujemy się na placu, gdzie stoją namioty i przyczepy myśliwych: w tym okresie otwarty jest sezon polowań na karibu. W pewnym momencie przyjeżdża pickup z zamrażarką na pace, aby przechować, a potem przewieźć mięso.

Zatrzymujemy się też na chwilę przy Sag River Overlook, punkcie widokowym na jedną z wielu rzek płynących bezpośrednio na północ, na wysokości pump station nr. 2. Pracuje tu 60 osób i działa całodobowa ochrona.

Roślinność składa się z prostych krzewów i z mchu tak grubego, że pod stopami wydaje się niemal gumowy. Krajobraz pozostaje dość monotonny. Cały obszar pełen jest mokradeł i stawów, co stanowi paradoks, ponieważ opady są niezwykle skąpe, zaledwie 13 cm deszczu rocznie. Woda nie może jednak odpłynąć, gdyż permafrost nie pozwala jej przeniknąć do warstw podziemnych, przez co zostaje na powierzchni. Dlatego obszar nazywa się wetland, choć nie jest bardzo deszczowy. Do obecności mokradeł przyczynia się też niewielkie parowanie spowodowane niskimi temperaturami. W czerwcu i lipcu następuje prawdziwa plaga komarów i małych czarnych muszek, które pozostają nieszkodliwe. Takie warunki są źródłem kolejnych zjawisk typowych dla zimnych krain, takich jak pingos.

Galbraith Lake

W miarę jazdy na horyzoncie zaczynają pojawiać się pierwsze góry z nagich skał, całkowicie pozbawione roślinności. O 14 skromny piknik w pobliżu Galbraith Lake, po zaakceptowaniu długich oczekiwań przy odcinkach ruchu wahadłowego, ponieważ trwają prace konserwacyjne nawierzchni.

Wzdłuż Trans-Alaska Pipeline

Przez całą trasę droga biegnie równolegle do Trans Alaska Pipeline, która od czasu do czasu zapada się pod ziemię albo przeskakuje z jednej strony drogi na drugą. Choć z pozoru może się to wydawać pozbawione sensu, są to po prostu rozwiązania mające utrzymać stałą temperaturę i chronić przed częstymi trzęsieniami ziemi nawiedzającymi Alaskę. Jednym z nich jest właśnie budowa zygzakiem. Rurociąg prowadzi się także underground tam, gdzie występuje ryzyko lawin albo w pobliżu stacji pomp.

Atigun Pass i powrót zieleni

Docieramy do najwyższego punktu Hwy, czyli Atigun Pass na wysokości 1 444 m, który jest również najwyższą przełęczą drogową całej Alaski, a także kontynentalnym działem wodnym między dorzeczem Jukonu a arktycznym, gdzie kilka lat temu ropociąg stracił sporo ropy. Nie wiadomo, czy przyczyna była przypadkowa, czy celowa. Krajobrazowo nie jest to bardzo piękne miejsce ze względu na surowość terenu, ale po obu stronach otwierają się przyjemne doliny, a w pobliżu drogi możemy dostrzec grupę owiec Dalla zajętych skubaniem skąpej trawy.

Trzeba wziąć pod uwagę, że wysokość w stosunku do szerokości geograficznej z pewnością nie mogła sprawić, byśmy znaleźli palmy. Choć nie ma tu serpentyn charakterystycznych dla naszych dolin, aż chce się zapytać, jak ciężarówki mogą wjeżdżać tą drogą w miesiącach zimowych. Nie śmiemy nawet myśleć, jak minimalny wypadek mógłby mieć śmiertelne konsekwencje w tych ekstremalnych warunkach.

Na południe od przełęczy, w miarę jak zjeżdżamy, zieleń zaczyna pojawiać się coraz wyraźniej. Nie tylko mchy i krzewy dominują już w krajobrazie, który staje się bardziej urozmaicony. Lasy iglaste w oddali sprawiają, że panorama jest bardziej różnorodna i ożywiona, w klasycznym stylu północnoamerykańskich dolin. Także szczyty są bardziej plastyczne i mniej nagie niż na północy. Potoki spływające gwałtownie niosą krystaliczną wodę. Gdyby tylko cienka, a zarazem irytująca warstwa wysokich chmur ustąpiła miejsca słońcu, całość dawałaby obraz rajski.

Last Spruce i powrót lasu

Następnie zatrzymujemy się kilka razy przy Chandalar Shelf i na wysokości Last Spruce, ostatniego świerka, czyli drzewa, które wyznaczało północną granicę wysokiej roślinności. Stoi tam tablica wskazująca tego pioniera wśród świerków, który przez tyle lat nie bał się zimna, ale został załatwiony przez idiotę, który porąbał go siekierą. Naprawdę nie potrafimy zrozumieć, jakie winy można przypisać biednemu drzewu, któremu przypadło w udziale narodzić się i przetrwać dalej na północ niż inne drzewa jego gatunku.

Spotykamy myśliwych polujących na karibu. Są uzbrojeni w kusze i odpowiednie strzały, i wyjaśniają nam, że w pasie 5 mi. wokół pipeline nie wolno polować ani po prostu używać broni palnej. Niemal wszędzie widać namioty rozstawione pośrodku niczego, czekające na wieczorny powrót wyznawców łowiectwa.

Roślinność zaczyna przechodzić w żółć, co jest wyraźnym znakiem, że jesień nie każe na siebie długo czekać, choć ledwie minęliśmy połowę sierpnia. Zaskakujące jest zauważyć, jak wszystko tutaj musi skupić swoją aktywność w krótkich miesiącach letnich, aby zdążyć zakończyć cykl, zanim mróz znów zawładnie wszystkim. Droga jest całkowicie szutrowa; odcinki, na których można nawet osiągnąć 40 mph (odważni kierowcy ciężarówek ze swoimi trucks dochodzą nawet do 50), przeplatają się z fragmentami piekielnymi. Nic dziwnego, że obok pickupów i terenówek nie widać tradycyjnych samochodów.

Coldfoot Camp

Docieramy do Coldfoot, gdy jest już wieczór, z końcowym odcinkiem złożonym z 15 mi. asfaltu, zaczynającym się na wysokości Wiseman. Prawdziwa manna dla naszych pośladków. Wcześniej spotkaliśmy już kilka mil asfaltu przy pump station nr. 2. Lokujemy się w Coldfoot Camp, jedynym albo jednym z nielicznych miejsc noclegowych dostępnych w promieniu setek mil.

Jemy kolację w bardzo oryginalnym saloonie, który naprawdę pachnie last frontier. Nie potrzebuje wielkich udawań, jak to bywa gdzie indziej, by symulować far west; wystarczy, że pozostanie taki, jaki jest. W rzeczywistości Coldfoot to nic innego jak duża stacja obsługi w połowie drogi między Fairbanks a Deadhorse, gdzie zatrzymują się wszystkie ciężarówki, by zatankować i odpocząć.

Przeżywam chwilę paniki na myśl, że będę musiał spędzić kolejny wieczór bez Alaska Amber, świeżego (a jakże!) lokalnego piwa. Wyjaśniają nam, że piwa nie można podawać w sali, w której jesteśmy, lecz tylko w sąsiedniej. Chętnie się przenosimy. Kolacja w formie bufetu all-you-can-eat, z doskonałym mięsem i warzywami, nie do pomyślenia na tej szerokości i w tej pustyni ludzkości. Pokoje są przyzwoite, ale nic więcej; zresztą nie możemy oczekiwać wielkich rzeczy od takiego miejsca, pośrodku niczego, przez cały rok przemierzanego przez ciężarówki, a tylko przez krótki sezon przez turystów.

Gdyby się zmieniło, straciłoby swój urok, co zauważamy natomiast w Visitor Centre. To prawdziwa katedra na pustyni, choć bardzo dobrze wykonana i z drewnianą architekturą, która dobrze integruje się z otoczeniem. Biorąc pod uwagę, że działa tylko przez kilka miesięcy w roku, pozostaje wrażenie marnotrawstwa pieniędzy możliwego wyłącznie dzięki bogactwu generowanemu przez ropę.

Po kolacji robimy kilka kroków, by je odwiedzić; dziś wieczorem odbywa się przyjemna konferencja o tym, jak uczyć się od zwierząt przetrwania kryzysu. Nigdy nie moglibyśmy pomyśleć o tak ciekawym temacie omawianym w miejscu, które bez obawy przed zaprzeczeniem można nazwać poza światem. Błyskotliwa prelegentka, z pomocą slajdów, wyjaśnia nam, jak karibu bronią się przed niesprzyjającymi porami roku, migrując; niedźwiedzie, zapadając w sen zimowy; siła wilków polega natomiast na łączeniu się w watahy, dzięki czemu mogą lepiej polować i przetrwać; zające bielaki i fireweed pod koniec sezonu usychają, aby zrobić miejsce nowym pokoleniom następnej wiosny. To parafraza przechodzenia na emeryturę.

Wracając do naszego pokoju, widzimy pickupy myśliwych załadowane zdobyczą w wielkich zamrażarkach, które mają na pokładzie. Że polowanie się udało, wnioskujemy z plątaniny poroży na górze. Na szerokim placu przed budynkiem stoi nawet zaparkowany helikopter. Ale wiadomo, że w Ameryce wszystko jest big.